गुप्ता दह : जहाँ दहको ऐनामा मुस्कुराउँछ सिस्ने हिमाल

मदन खड्का/रुकुम पूर्व

हिमालको काख, हरियाली वनजङ्गल, अग्ला पहाडका थुम्का र तिनै पहाडको बीचमा टलपलाइरहेको नीलो पानी। प्रकृतिले आफ्नै हातले कोरेको सुन्दर चित्रजस्तै लाग्ने यो दृश्य रुकुम पूर्वको सिस्ने गाउँपालिका वडा नं. १ र २ को सिमानानजिकको गुप्ता दह क्षेत्रको विशेष पहिचान हो।

प्रकृतिको अनुपम उपहारका रूपमा रहेको गुप्ता दह पुग्ने जोकोहीलाई त्यहाँको शान्त वातावरण र हिमाली दृश्यले मन्त्रमुग्ध बनाउँछ। विशेषगरी दहको पानीमा सिस्ने हिमालको प्रतिबिम्ब देखिँदा प्रकृतिले आकाश र धर्तीलाई एउटै ऐनामा उतारेजस्तो अनुभूति हुन्छ। समुद्री सतहबाट करिब ३ हजार ६ सय मिटर उचाइमा रहेको गुप्ता दह रुकुम पूर्वको महत्वपूर्ण प्राकृतिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य हो।

दुई दह, अनेकौँ प्राकृतिक आकर्षण

गुप्ता दह एउटै तालमा सीमित छैन। यहाँ सानो र ठूलो गरी दुई प्रमुख दह छन्। वरिपरिका पहाड, हिमाली भू-दृश्य र वनजङ्गलले यी दहको सौन्दर्यलाई थप आकर्षक बनाएका छन्। मौसमअनुसार बदलिने प्रकृतिको रङले यस क्षेत्रलाई झन् मनमोहक बनाउँछ। हिउँदमा हिउँले ढाकिने यस क्षेत्रको दृश्यले जोकोहीको मन लोभ्याउँछ।

स्थानीय रूपमा यस क्षेत्रलाई ‘लिरुमारे’ पनि भनिने गरेको छ। गुप्ता दह पहिले धेरैको नजरबाट ओझेलमा रहेकाले ‘गुप्त’ नामबाट परिचित भएको र पछि ‘गुप्ता दह’ भन्न थालिएको स्थानीय भनाइ छ। यस नामसँग जोडिएको स्थानीय इतिहास र जनश्रुतिले पनि यसको मौलिक पहिचानलाई थप रोचक बनाएको छ।

कठिन यात्रा, अविस्मरणीय अनुभूति

गुप्ता दहको यात्रा केवल गन्तव्यसम्म पुग्नु मात्र होइन, प्रकृतिसँग नजिकिने अनुभव पनि हो। पहाडी गोरेटो, वनजङ्गल, उकाली–ओराली र हिमाली भू-दृश्य पार गर्दै यहाँ पुग्दा यात्रुले ग्रामीण जीवनशैली र प्रकृतिको वास्तविक सौन्दर्यलाई नजिकबाट नियाल्न सक्छन्।

रुकुमकोटबाट गुप्ता दह पुग्न सामान्यतया करिब दुई दिनको पैदलयात्रा लाग्ने विवरणहरू सार्वजनिक भएका छन्। यद्यपि, यात्रा अवधि प्रयोग गरिने मार्ग, मौसम र यात्रुको हिँड्ने क्षमताअनुसार फरक पर्न सक्छ। त्यसैले यात्रा गर्नुअघि स्थानीय मार्गदर्शकसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।

यहाँको यात्रा सहज बनाउन व्यवस्थित पदमार्ग, दिशासूचक चिह्न, सुरक्षित बासस्थान, खानेपानी तथा आवश्यक सूचना प्रणालीको विकास गर्न सके पर्यटकको आकर्षण अझ बढ्न सक्छ।

पर्यटनसँग जोडौँ स्थानीय समृद्धि

गुप्ता दह केवल प्राकृतिक सौन्दर्यको प्रतीक मात्र होइन, स्थानीय आर्थिक समृद्धिको सम्भावना बोकेको गन्तव्य पनि हो। यसको व्यवस्थित प्रचारप्रसार र दिगो पर्यटन विकास गर्न सके स्थानीय बासिन्दाका लागि रोजगारी तथा स्वरोजगारका नयाँ अवसर सिर्जना हुन सक्छन्।

स्थानीय उत्पादनको बिक्री, घरेलु परिकार, होमस्टे, स्थानीय कला–संस्कृतिको प्रदर्शन, पदयात्रा मार्गदर्शन र पर्यटकका लागि आवश्यक सेवामार्फत स्थानीय अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन सकिन्छ। यसका लागि स्थानीय सरकार, प्रदेश तथा सङ्घीय सरकार, पर्यटनसँग सम्बन्धित निकाय र समुदायबीच सहकार्य आवश्यक छ।

तर पर्यटन विकासका नाममा प्रकृतिको मौलिक स्वरूप बिगार्नु हुँदैन। दहको पानी, वनजङ्गल, जैविक विविधता र प्राकृतिक वातावरणको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिएर मात्रै पर्यटन पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्छ। प्लास्टिकजन्य फोहोर नियन्त्रण, स्वच्छता, सुरक्षित पदमार्ग र स्थानीय समुदायको सहभागिताले गुप्ता दहलाई दिगो पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन मद्दत पुर्‍याउँछ।

गुप्त दहलाई देशकै चिनारी बनाऔँ

नेपाल प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण देश हो। तर, हाम्रा कतिपय सुन्दर गन्तव्य अझै पनि पर्याप्त प्रचारप्रसार र पूर्वाधारको अभावमा ओझेलमा छन्। रुकुम पूर्वको गुप्ता दह पनि त्यस्तै सम्भावना बोकेको गन्तव्य हो, जसलाई उचित संरक्षण, प्रचारप्रसार र व्यवस्थापनमार्फत राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटनको नक्सामा स्थापित गर्न सकिन्छ।

हामीले विकास खोज्दा सधैँ नयाँ ठाउँमा पुग्नुपर्दैन; आफ्नै गाउँठाउँमा लुकेर रहेका सम्भावनाको पहिचान गर्न सके पनि समृद्धिको बाटो खुल्न सक्छ। गुप्ता दहको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई पर्यटनसँग जोड्दै स्थानीय उत्पादन, रोजगारी र उद्यमशीलताको विकास गर्न सकियो भने यसले सिस्ने गाउँपालिका मात्र होइन, समग्र रुकुम पूर्वको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

गुप्ता दहलाई केवल हेरेर फर्किने गन्तव्य होइन, संरक्षण गर्ने सम्पदा र स्थानीय समृद्धिको आधार बनाऔँ। प्रकृतिको यो अनुपम उपहारलाई भावी पुस्ताका लागि जोगाउँदै यसको सुन्दरता संसारभर चिनाऔँ।