डोम समुदायको कथा बोकेको जनकराज सापकोटाको उपन्यास ‘मगनी मरिक’ सार्वजनिक

फाइनप्रिन्टले प्रकाशन गरेको उपन्यास ‘मगनी मरिक’ बिहीबार (अक्टोबर १५) कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको प्रज्ञा भवनमा सार्वजनिक गरिएको हो। लेखक सापकोटा, डोम समुदायबाट चिकित्सक बनेका डा. रामजी राम र छात्रवृत्तिमा कक्षा १२ पढिरहेकी डोम समुदायकी विद्यार्थी अन्जुकुमारी मरिकले संयुक्त रूपमा पुस्तक लोकार्पण गरे।

उपन्यास डोम समुदायको पात्र मगनी मरिकको जीवनमा केन्द्रित छ। जातीय विभेद, गरिबी, कमजोर स्वास्थ्य र शिक्षाका साथै वैदेशिक रोजगारी, मानव बेचबिखन र प्रशासनिक संवेदनहीनता यसका मुख्य विषय हुन्। लेखक श्याम साहले आकारमा सानो भए पनि पुस्तकले पाठकलाई झस्काउने क्षमता राखेको टिप्पणी गरे।

विभेदको दोहोरो मापदण्ड

कार्यक्रममा अन्जुकुमारी मरिकले जातीय विभेद भएको समाजमा पढाइ जारी राख्न गरेको संघर्ष सुनाइन्। उनले १२ जिल्लामै छात्रवृत्तिमा कक्षा १२ पढ्ने आफू एक्ली डोम छात्रा भएको र यस यात्रामा बुबाको ठूलो भूमिका रहेको बताइन्। जन्म र विवाहमा दलितको आशीर्वाद र पानी स्वीकार्ने समाजले अन्य बेला भने अछूत ठान्ने दोहोरो मापदण्डप्रति उनले प्रश्न उठाइन्।

डा. रामजी रामले देश गणतन्त्र भए पनि जातीय संरचना कायमै रहेको भन्दै गणतन्त्रले त्यो संरचना भत्काउन सक्यो कि भनेर प्रश्न गरे। राजनीतिक नेतृत्व र सञ्चारमाध्यमले प्रायः बेवास्ता गर्ने जीवनलाई उपन्यासले पाठकसामु ल्याएको उनको भनाइ थियो।

सापकोटाले मधेसमा करिब दुई दशकको रिपोर्टिङमा समाचार बन्न नसकेका कथा डायरीमा टिपेर राखेको र पात्रहरूको घरघरमा पुगेर उपन्यास पूरा गरेको बताए। काठमाडौंबाट डेढ–दुई सय किलोमिटर मात्र टाढा रहेको मधेसको पीडा राजधानीसम्म आइपुग्न निकै समय लाग्ने उनको टिप्पणी थियो।

स्रोत

The Kathmandu Post (बाहिरी लिङ्क); Onlinekhabar English (बाहिरी लिङ्क)